Fidel Castro

Als vakantieoord is Cuba reeds een poosje in zwang: hagelwitte stranden, salsa, de charme van oldtimers, de koloniale gebouwen en hun grandeur. Persoonlijk komt het echter niet bij me op om achterover te leunen in een land dat de rechten van de mens ongebreideld schendt, maar ogenschijnlijk leggen weinig Europeanen eenzelfde schroomvalligheid aan de dag. Met de harde Euro's die we er vlot over de tafel laten rollen in dure hotels of rumbars blijft de onderbouw van een dictatuur overeind. De vrijheid leeft er onder curatele, wordt gebagatelliseerd. Opper als Cubaan een dissonante mening en je belandt in een gevaarlijke schemerzone. Het wekt daarom geen verwondering bij me op dat Guantanamo aan Cubaans terrein grenst: het Kwade charmeert het Kwade.

Pleitbezorgers van het regime stofferen hun betoog met verwijzingen naar de gratis gezondheidszorg en het kosteloze educatief systeem. Mooie doelstellingen, maar baten deze verdiensten als een elite de controle ambieert over het 'ik' van de anderen? Als je voortdurend je persoonlijkheid hoort uit te gommen? Helaas breidt een verwante tirannie zich uit naar copycats als Hugo Chavez in Venezuela of Evo Moralez in Bolivië. Stapsgewijs wordt elke oppositie in Latijns-Amerika gesmoord; de afwijzing van een marktgeoriënteerde economie zal in de regio louter armoede baren en leiden tot nog rigidere beleidvormen. De inwoners betalen ongelukkigerwijs opnieuw een harde prijs.

Afgelopen week zond de VPRO een verhelderende documentaire uit over de intriges van Castro en Che Guevara op het Afrikaans continent tijdens de jaren zestig. Onder het vaandel van de bevrijding van de volkeren hielpen ze in hele contreien de illusoire waarden van de Sovjet-Unie te importeren. Het kon op instemming rekenen van de linkse intelligentsia in het Westen, waar ongegeneerd werd gedweept met Che en Castro. De reden: links maakt steeds een halszaak van haar idealen, ongeacht de maatschappelijke en economische implicaties. Alles moet zwichten voor het droombeeld van gelijkheid en broederlijkheid. Juist daarom zijn idealisten een gevaarlijk slag. Ze vergeten namelijk de belangrijkste les uit de twintigste eeuw: de weg naar Utopia passeert langs de goelag en het concentratiekamp.